اى دل خون شده! ایّام عزاى حسن ست / كز ثَرى تا به ثریّا همه بیت الحزن ست
پیرهن چاك زنم در غم آن گوهر پاك / گز غمش چاك ملك را به فلك پیرهن ست

کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا

امام حسین (ع) هدف از قیام خودشان را در قسمتی از وصیتی که به برادرشان محمد حنفیه کردند، این گونه بیان نموده اند: «من نه از روی خودخواهی و یا برای خوشگذرانی و نه برای فساد و ستمگری از شهر خود بیرون آمدم، بلکه هدف من از این سفر امر به معروف و نهی از منکر و خواسته ام از  این حرکت اصلاح مفاسد است و احیای سنت و قانون جدم رسول خدا (ص) و راه و رسم پدرم علی بن ابیطالب (غ) است.»(1)

این کلام به تنهایی نشان دهنده هدفی است که حسین (ع) دنبال می کرد؛ هدفی والاتر و برتر از قدرت و خلافت و آن چیزی جز احیا دین خدا و سنت جدش رسول خدا (ص) و پدرش ولی خدا (ع) نیست.

از این رو با توجه به وصیت امام (ع) و افعال و اقوال ایشان در کربلا به بیان اهداف ایشان از واقعه عاشورا می پردازیم.

بخش اول : نماز اول وقت 

در روز عاشورا اکثر اصحاب امام حسین علیه السلام و تمام اهل بیتشان و خودشان بعد از ظهر عاشورا شهید شدند. البته گروهی همان صبح که صف آرایی و تیراندازی از طرف دشمن شد، در همان تیراندازی بسیار شدید از پا درآمدند. ولی بعد که حضرت مکرر رفتند با مردم اتمام حجت کردند، یک مقدار مبارزه های تن به تن شد. تا ظهر هنوز بسیاری از صحابه و همه اهل بیت زنده بودند. زوال ظهر می شود. یکی از اصحاب (ظاهرا سعیدبن عبدالله حنفی ) نگاهی به آسمان می کند و از وقت مطلع می شود. عرض می کند: یا اباعبدالله! ظهر است و دوست داریم که آخرین نماز را با شما به جماعت بخوانیم. حالا این کیست که این حرف را می زند؟ مردی که از آن آخرین غربال بیرون آمده، در خدمت امام و آماده شهادت است. حال ببینید امام درباره او چه دعایی می کند؟ فرمود: ذکرت الصلاة (یا: ذکرت الصلاة) به یاد نماز افتادی (یا نماز را به یاد دیگران آوردی)؛ بارک الله، مرحبا، جعلک الله من المصلین خدا تو را از زمره نمازگزاران قرار بدهد.

دعایی که امام به یک چنین شخصی می کند این است: خدا تو را در زمره نمازگزاران قرار بدهد. آیا این جمله یعنی تو نماز نمی خوانی، بعد از این ان شاءالله نمازخوان بشوی؟! بلکه به این معنی است که تو در زمره نمازگزاران (قرار بگیری) آنهایی که حق نماز را می شناسند و ادا می کنند. خیلی معنی دارد که امام وقتی که درباره یار و صاحب خودش، کسی که شب گذشته درباره او و دیگران شهادت داده است که من اصحابی بهتر از اصحاب خودم سراغ ندارم، اصحاب من الآن بر اصحاب پیغمبر فضیلت دارند، بر اصحاب پدرم علی فضیلت ندارند، وقتی که درباره یکی از آنها دعا می کند می فرماید: خداوند تو را در زمره نمازگزاران قرار بدهد.

نماز امام و یارانش در عصر عاشورا
اباعبدالله در آنجا نماز خوف یعنی همین نماز جنگ خواند، ولی می دانیم که عاشورا یک وضع استثنایی داشت. در واقع میدان جنگ و محل نماز هر دو یکی بود. این بود که آنها نماز خودشان را در یک وضع خیلی استثنایی خواندند. کأنه هم در میدان جنگ بودند و هم نماز می خواندند. جمعیت اینها کم بود و آنقدر عده نداشتند که گروهی بتوانند جلو دشمن را سد کنند و مانع هجوم شوند و اینها در یک فضای فارغی نمازشان را بخوانند. اینها در واقع مرز میان خود و دشمن را به این شکل حفظ می کردند: چند نفر آمدند بدن خودشان را سپر قرار دادند برای نمازخوانها و بالاخص وجود مقدس حسین بن علی (ع) که در حالی که اینها نماز می خواندند دشمن تیرباران می کرد. مردی از آنها خود را برای وجود مقدس اباعبدالله سپر کرده و مراقب بود که مبادا تیری از طرف دشمن به حضرت اصابت کند. به هر وسیله بود - با دستش، با صورتش، با سینه اش، با پایش - خود را سپر قرار می داد به طوری که بعد از آنکه نماز تمام شد این مرد به حال احتضار افتاده بود.

حالا باز ببینید اینها چگونه مردمی هستند؟ حضرت فورا می روند به بالین او، چشمش که به حضرت می افتد عرض می کند: یا اباعبدالله! وفیت؟ یعنی هنوز من تردید دارم، آیا وظیفه ام را انجام دادم؟ مطمئن باشم که به وظیفه خود عمل کرده ام؟  

علت فضیلت و ثواب نماز اول وقت

از جمله دلایل ثواب و فضائل نماز اول وقت، می توان به تصریح و تأکید قرآن بر محافظت از نماز (حافظوا علی الصلوات والصلوة الوسطی، بقره، آیه 238) اشاره نمود که توصیه ای، علاوه بر دستور، به برپا داشتن آن است. (وَ أَقِیمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَارْكَعُواْ مَعَ الرَّاكِعِینَ، بقره، آیه 43)

روشن است که محافظت از نماز تنها از یک بُعد و جهت مقصود نبوده بلکه از جمیع جهات، مورد نظر آن است و یکی از آن جهات، رعایت وقت و اهتمام به اول وقت است که نشان از ارزش و اهمیت دادن به امر الهی است و این امر، جدای از این حقیقت است که در خود وقت و زمان، حکمت ها و اسراری نهفته که قرار گرفتن در آن زمان و دقت در رعایت آن، می تواند مبدأ و تحقق بخشِ آثار فراوان و وصف ناپذیری در زندگی آدمی باشد.

بعلاوه اگر عمل به وظایف و تکالیف دینی، خصوصاً تکالیفی (همچون نماز و روزه و …) که مقید به زمان خاصی هستند، دلیل بر ترجیح و برتری عاملِ آن نداشت و مکلف می توانست، در هر زمان و به میل خود آنها را بجای آورد، خداوند در قرآن از تعابیری نظیر؛ سابقوا الی مغفرة من ربکم …، والسابقون السابقون اولئک المقربون و … استفاده نمی کرد. پس سبقت گرفتن و قرار دادن درجه مقربون، برای سبقت گیرندگان در قرآن، در عوضِ انجام تکالیف و وظایف الهی در اول وقت آن و پیشی گرفتن از دیگران، گواهی دیگر بر ارزش و فضیلت نماز اول وقت است.

همچنین در کلام معصومان (علیهم السلام) نیز به فضیلت اول وقت تأکید و تصریح بسیاری شده است.

آثار و فوائد خواندن نماز اول وقت

امام صادق(ع) در این باره می فرمایند: «الصلوةُ تستحبُّ فی اَوَّلِ الأَوقاتِ»، خواندن نماز در اول وقت و در اولین فرصت، کاری مستحب و پاداش افزاست. (2)همچنین از آن حضرت نقل شده که نماز اول وقت، «خشنودی کردگار» را به همراه دارد.

برآورده شدن خواسته ها از دیگر اثرات و برکات خواندن نماز اول وقت است، چنانچه حضرت عبدالعظیم حسنی از امام حسن عسکری(ع) روایت می کند که فرمود: «خداوند متعال با حضرت موسی(ع) تکلم کرد، حضرت موسی(ع) فرمود: خدای من! کسی که نمازها را در وقتش به جای آورد چه پاداشی دارد؟ خداوند فرمود: حاجت و درخواستش را به او عطا می کنم و بهشتم را برایش مباح می گردانم.» (3)

در حدیثی از امام علی (ع) آمده است كه فرمودند: كسی كه بر اطاعت صبر كند خداوند برای او ششصد درجه بنویسد كه فاصله ی هر درجه از پایان زمین تا عرش می باشد

پیامبر اعظم (ص) در حدیثی برطرف شدن گرفتاری و ناراحتی را به اقامه کنندگان نماز اول وقت نوید می دهند و می فرمایند: «بنده ای نیست که به وقت های نماز و جاهای خورشید اهمیت بدهد، مگر این که من سه چیز را برای او ضمانت می کنم: برطرف شدن گرفتاری ها و ناراحتی ها، آسایش و خوشی به هنگام مردن و نجات از آتش.» (4)

درست است که اگر نمازگزار، نماز خود را در آخر وقت هم بخواند انجام وظیفه کرده است، اما از آنجا که کار، مربوط به پروردگار و بر کارهای دیگر مقدم است، چنانچه آن را بدون عذر به عقب بیندازد، مسئول است و باید پاسخگو باشد.

منابع:

1)بحار الانوار ،جلد 44،صفحه 329

2) بحار الانوار ،جلد 80،صفحه 13

3) بحار الانوار ،جلد 82،صفحه 204

4)سفینةالبحار،جلد 2،صفحه 42

www.nasimonline.ir

معروف های اخلاقی:

1- یتیم نوازی

2- صبر بر مصیبت

3- خوش برخوردی

4- ارج نهادن به پیش کسوتان

5- احترام به واردین در مجلس

6- عفو و گذشت

یتیم نوازی

خداوند در قرآن کریم به پیامبرش دستور میدهد: فَأَمَّا الْيَتيمَ فَلا تَقْهَرْ پس یتیم را هرگز خوار و رانده مساز.سوره ضحی آیه 9

در این سوره خداوند چند امر را به پیامبر (ص) تذکر میدهد و در قبال آن از حضرت میخواهد که یتیم را  نوازش کند.  أَ لَمْ يَجِدْکَ يَتيماً فَآوي‏ وَ وَجَدَکَ عائِلاً فَأَغْني‏ وَ وَجَدَکَ ضَالاًّ فَهَدي‏ آیا تو را یتیم نیافت پس جای و پناه داد؟ و تو را گمشده یافت و هدایت کرد ، و آیا تو را یگانه زمان و تنها نیافت ، پس جهانی را به دورت جمع نمود؟و باز تو را فقیر (الی الله) یافت (به دولت نبوت) توانگر کرد (و نعمت رسالت عطا نمود).سوره ضحی آیه 8-7-6

صبر بر مصیبت

وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرينَ. و حتما شما را به اندکی از ترس و گرسنگی و کاهشی از مال ها و جان ها و محصولات ( درختان ، یا ثمرات زندگی از زن و فرزند ) آزمایش خواهیم نمود و شکیبایان را مژده ده. سوره بقره آیه 155

در آیه کریمه راه موفقیت در آزمایشها پایداری و صبر است.

خوش برخوردی

یکی از اخلاقهای خوب و معروف اخلاقی، برخورد خوب با مراجعین و کسانی که با انسان برخورد دارند (حالا آن شخص خوب باشد یا بد).

در قرآن کریم می‌فرماید:

سلیمان وقتی حرف آن حیوان (مورچه که به اطرافیان خود گفت: بروید که لشکر سلیمان شما را زیر پا نگیرید زیرا آنها خوب نمی‌فهمند) را شنید خندید و ناراحت نشد:  حَتَّي إِذا أَتَوْا عَلي‏ وادِ النَّمْلِ قالَتْ نَمْلَةٌ يا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساکِنَکُمْ لا يَحْطِمَنَّکُمْ سُلَيْمانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ تا آنگاه كه به وادى مورچگان رسيدند مورچه‏ اى [به زبان خويش] گفت اى مورچگان به خانه ‏هايتان داخل شويد مبادا سليمان و سپاهيانش نديده و ندانسته شما را پايمال كنند8فَتَبَسَّمَ ضاحِکاً مِنْ قَوْلِها وَ قالَ رَبِّ أَوْزِعْني‏ أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتي‏ أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلي‏ والِدَيَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاهُ وَ أَدْخِلْني‏ بِرَحْمَتِکَ في‏ عِبادِکَ الصَّالِحينَ سلیمان از سخن او تبسّمی کرد و خندید و گفت: «پروردگارا! شکر نعمتهایی را که بر من و پدر و مادرم ارزانی داشته ای به من الهام کن ، و توفیق ده تا عمل صالحی که موجب رضای توست انجام دهم ، و مرا برحمت خود در زمره بندگان صالحت وارد کن!»سوره نمل آیه 19- 18.

ارج نهادن به پیش کسوتان

وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرينَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري تَحْتَهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

و پیشگامان نخستین از مهاجران و انصار ( آنهایی که پیش از هجرت پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله به مدینه ایمان آوردند ) و کسانی که با نیکوکاری از آنها پیروی کردند ، خدا از آنها خشنود است و آنها از خدا خشنودند ، و برای آنها بهشت هایی آماده کرده که از زیر ( ساختمان و درختان ) آنها نهرها روان است و برای همیشه در آنجا جاودانه اند این است کامیابی بزرگ. سوره توبه آیه 100.

در این آیه مسلمانان صدر اسلام به لحاظ فعالیت آنها به سه گروه تقسیم شده‌اند:

1-   پیشگامان در اسلام و هجرت

2-  پیشگامان در نصرت پیامبر (ص) و یاری مهاجرین

3-  متأخران که راه آنان را ادامه داده‌اند

احترام به واردین در مجلس

یکی از معروفها رعایت دیگران در مجلس یعنی رعایت ادب در مجلس است.

سوره مجادله آیه 11.

عفو و گذشت

در قرآن کریم سوره آل عمران آیه 134.

از مفهوم آیه بر میآید که انفاق کنندگان و کسانی که کظم غیظ میکنند و مردم را میبخشند اینها کسانی هستند که خداوند آنها را دوست میدارد و معلوم است کسی که خداوند او را دوست بدارد سرنوشت خوبی در پیش دارد.

منبع : معروف‌ها و منکرها، (با رویکرد قیام امام حسین (ع) )،نویسنده: رضا کاظم لو، انتشارت: پروانه سفید، چاپ اول، قزوین، 1394، ص 19.

بسمه تعالی

خبر برگزاری نمایشگاه کتاب دفاع مقدس در مدرسه علمیه کوثر قزوین

معاون فرهنگی مدرسه علمیه کوثر از برگزاری نمایشگاه دفاع مقدس در این مرکز خبر داد و خاطر نشان کرد :

نمایشگاه فوق به مناسبت هفته ی دفاع مقدس و ماه محرم تشکیل شد و به مدت 10 روز ادامه دارد .

همایونلو افزود : بخشی از کتابهای نمایشگاه توسط خیرین مرکز تهیه شده وبا تخفیف ویژه در اختیار طلاب قرار می گیرد  .